گياه داروشناسى ايرانى ( كه خود مجموعه‌اى از دانش گياه داروشناسى يونانى ، سريانى ، اروپايى و ايرانى است ) با دانش داروشناسى هندى است . براساس ذات زبان هندى كه حرف « چ » در آن حضورى بسيار پررنگ دارد شايد بتوان بخشى از درهم‌آميزى دانش گياه داروشناسى هندى با همين دانش در بستر فرهنگ ايرانى - اسلامى را در بخش مربوط به حرف « ج » مخزن الادويه ( كه مؤلف داروهاى حرف « چ » را نيز در آن گنجانده ) سراغ گرفت . در اين بخش روىهم‌رفته 71 مادهء دارويى اعم از معدنى يا گياهى معرفى شده‌اند . از بين اين تعداد دارو دست‌كم 20 عنوان آنها را مير محمد حسين با اصل هندى آنها معرفى كرده است . به عبارت ديگر ، جزء داروهايى دانسته است كه نتوانسته مانند آن را در ديگر منابع خود بيابد و آنها را مستقيما ذيل عنوان هندى خود آورده است ( در همين حرف « ج » به داروهاى چنپا ، چكوتره ، جكوند ، چكى ، جرونچى و چاول منكرى مىتوان اشاره كرد ) و شايد همين مقدار براى معرفى ميزان درهم‌آميختگى انواع گياهان هندى ، ايرانى ، يونانى ، سريانى و . . . در سراسر مخزن الادويه كافى باشد . اكنون كه ويرايش جديدى از مخزن الادويه در دسترس علاقه‌مندان قرار مىگيرد ، شايد مناسب باشد فوايد مختلف در دسترس بودن چنين آثارى را برشماريم . علاوه بر قصد اصلى مير محمد حسين از تأليف اين كتاب كه به دست دادن دايرة المعارفى از دانش گياه داروشناسى عصر و زمانه خود است و در كنار استفاده اصلى از مخزن كه معرفى انواع گياهان دارويى ايران و شبه‌قاره است ، مخزن الادويه مىتواند مورد استفادهء جامعه‌شناسان ، زبان‌شناسان ، علاقه‌مندان تكوين دانش گياه داروشناسى و البته مورخان پزشكى قرار گيرد . از اين ديد مخزن را مىتوان به دو بخش عمده تقسيم نمود . بخش نخست آن شامل سيزده فصل است كه در آنها مير محمد حسين به گزارشى دربارهء انواع داروها ، چگونگى تأثير آنها ، مزاج داروها ، چگونگى شناسايى داروها از همديگر ، چگونگى به دست آوردن از گياهان ، چگونگى مصرف آنها ، چگونگى وزن كردن داروها و مانند آن پرداخته و بخش دوم كه براساس حروف الفبا به توصيف داروشناختى انواع داروها پرداخته است . بخش نخست مخزن ( شامل 13 فصل پيش گفته ) خود داراى آگاهيهاى بسيار جالبى براى علاقه‌مندان تاريخ پزشكى در ايران و سرزمينهاى اسلامى است . در همين بخش ، فصلى وجود دارد كه مير محمد حسين به گزارشى دربارهء پيوستگى دانش پزشكى . . . . . . . . . . و دانش ستاره‌شناسى پرداخته و از تأثير پذيرفتن كانيها ( جمادات ) ، گياهان ( نباتات ) ، و جانوران ( حيوانات ) از اجرام آسمانى سخن گفته است . براساس هستىشناسى گذشتگان ما ، پزشك حاذق كسى بوده است كه علاوه بر آگاهى از دانش پزشكى و داروشناسى ، داروشناسى و گياه‌داروشناسى و مانند آن از علوم ديگر شامل منطق ، طبيعيات ، هندسه ، ستاره‌شناسى ، احكام نجوم ، موسيقى ، پيش‌گويى ( كهانت ) و حساب نيز سررشته داشته باشد و بر همين اساس است كه مير محمد حسين به‌طور مفصل به ربط دانش پزشكى و نجوم پرداخته است . با كنار هم قرار دادن همهء اين موارد است كه مىتوان از مخزن به‌عنوان دايرة المعارفى از دانش پزشكى تا قرن سيزدهم هجرى ياد كرد . اكنون كه اين ويرايش جديد از مخزن در اختيار ايرانيان و علاقه‌مندان زبان فارسى در سراسر جهان قرار مىگيرد بايد از اين حركت علمى ، كوشش ، صبر و برنامه‌ريزى تمامى پديدآورندگان آن آقاى دكتر محمد رضا شمس اردكانى ، خانم دكتر روجا رحيمى و خانم دكتر فاطمه فرجادمند قدردانى نمود . دكتر على اكبر ولايتى رئيس گروه طب اسلامى - طب سنتى فرهنگستان علوم پزشكى